Telegram’da soxta sovg‘a havolasi: ochsangiz akkaunt cheklanadimi?

Notanish odamdan yoki kutilmagan joydan «sizga sovg‘a keldi» degan havola kelsa, uni ochmang. Ochib qo‘ygan bo‘lsangiz ham, sahifaga telefon raqami, kod, parol yoki karta ma’lumotini kiritmang. Haqiqiy Telegram sovg‘asi ilova ichida keladi va oluvchidan hech narsa talab qilmaydi.

«Sovg‘a keldi» havolasini ochsam, nomimdan spam ketadimi?

Kanallarda «havola ochilishi bilan nomingizdan soxta taklif yuboriladi va akkaunt darhol bloklanadi» degan ogohlantirish tarqalmoqda. Bu da’vo rasmiy manbada tasdiqlanmagan, lekin rad etilmagan ham. Telegram buni yangi funksiya sifatida e’lon qilgani ham bu maqolada tasdiqlanmagan. Shuning uchun uni fakt sifatida yozmaymiz.

Rasmiy jihatdan aniq ma’lum bo‘lgan narsa boshqa. Telegram’ning spam bo‘yicha savol-javob sahifasiga ko‘ra, akkaunt nomingizdan ketgan xabarlarga odamlar «Report spam» tugmasini bosganda va moderatorlar shikoyatni o‘rinli deb topganda vaqtincha cheklanadi. Bunday shikoyatlarni odam-moderatorlar ham ko‘rib chiqadi.

Asosiy xavf havolani bosishda emas, undan keyingi qadamda. Sahifaga kod yoki parol kiritsangiz, akkauntingizga begona odam kirib, kontaktlaringizga spam tarqatishi mumkin. Cheklov esa aynan o‘sha xabarlarga tushgan shikoyatlar uchun qo‘yiladi.

Haqiqiy sovg‘ani soxta havoladan qanday ajratish mumkin?

Sovg‘a kutayotgan odam eng oson aldanadi: tug‘ilgan kun yaqin, do‘stlar «bir narsa tayyorlab qo‘ydik» deyishgan. Shu payt kelgan havola tabiiy ko‘rinadi. Quyidagi belgilar farqni tez ko‘rishga yordam beradi.

SovgaTG misolida qoida oddiy: sovg‘a yuborish uchun faqat oluvchining @username’i kerak. Ro‘yxatdan o‘tish, parol va SMS kod so‘ralmaydi. Kimdir «SovgaTG’dan kelgan sovg‘ani olish uchun kodni yuboring» desa, bu SovgaTG emas.

Tanish odamdan g‘alati havola kelsa, o‘sha chatda javob bermang. Unga qo‘ng‘iroq qiling yoki boshqa yo‘l bilan so‘rang: «Rostdan sen yubordingmi?» Agar uning akkaunti egallangan bo‘lsa, chatdagi javobni ham firibgar yozadi. Notanish odamdan kelgan stiker va sovg‘alar haqida alohida maqolamiz bor.

Cheklov qanday zanjir bilan tushadi?

Jarayon bir necha bosqichdan iborat: foydalanuvchi sizdan kelgan xabarda «Report spam» bosadi, xabar moderatorlarga boradi, ular shikoyatni o‘rinli deb topsa, akkaunt vaqtincha cheklanadi.

Shikoyatga sabab bo‘lgan xabar har xil bo‘lishi mumkin. Rasmiy sahifada rasm, taklif havolasi va hatto oddiy «salom» misol qilib keltirilgan. Odamlar so‘ralmagan reklama, havolalar, guruh yoki kanalga taklif havolalari va tasodifiy rasmlarni yoqtirmaydi.

Endi «sovg‘a» havolasini tasavvur qiling. Kimdir akkauntingizga kirib olib, o‘nlab kontaktlaringizga «senga sovg‘a, bos» deb havola yuboradi. Ular uchun bu aynan so‘ralmagan havola. Bir nechtasi shikoyat qilsa, cheklov sizning akkauntingizga tushadi, garchi xabarni siz yozmagan bo‘lsangiz ham.

Havolani ochib qo‘ydim: birinchi daqiqalarda nima qilaman?

Vahimaga tushmang, tartib bilan harakat qiling:

1. Sahifaga hech narsa kiritmang va uni yoping. Kod yoki parol kiritib qo‘ygan bo‘lsangiz, keyingi qadamlarni kechiktirmang.
2. Oxirgi chatlaringizni oching va siz yubormagan xabarlar bor-yo‘qligini ko‘ring.
3. Begona xabar ketgan bo‘lsa, o‘sha odamlarga alohida yozib, havolani ochmasliklarini so‘rang.
4. Akkaunt holatini Telegram’dagi @SpamBot orqali tekshiring.
5. Profilingizdagi sovg‘alar ro‘yxati va Stars balansi o‘zgarmaganini ko‘zdan kechiring.

To‘rtinchi qadamda bot nomini qidiruvga qo‘lda yozing va aynan @SpamBot ekanini tekshiring: kimdir yuborgan «tekshiruv boti» havolasiga ishonmang.

Yana bir nozik joy: «hammaga ogohlantirib qo‘yay» deb barcha kontaktlarga bir xil xabar tarqatmang. Ko‘pchilik uchun bu yana bitta so‘ralmagan xabar bo‘lib, yangi shikoyatga sabab bo‘lishi mumkin. Faqat sizning nomingizdan havola borgan odamlarga yozing.

Faol seanslarni yopish va ikki bosqichli tekshiruv bo‘yicha rasmiy ko‘rsatmalar bu maqolada tekshirilmagan. Telegram sozlamalaridagi maxfiylik va xavfsizlik bo‘limini o‘zingiz ko‘rib chiqing.

Raqamingizni almashtirish yoki eski SIMdan voz kechishni o‘ylayotgan bo‘lsangiz, avval akkauntni yangi raqamga o‘tkazing. Bu haqda: raqamni sotishdan oldin Telegram akkauntni saqlash.

Akkauntga cheklov tushdi: muloqot qanday davom etadi?

Cheklov akkauntni o‘chirmaydi. Rasmiy Spam FAQ bo‘yicha:

• cheklangan akkaunt raqamini kontakt sifatida saqlagan odamlarga yoza oladi;
• o‘ziga birinchi yozgan har qanday odamga javob bera oladi;
• notanishlarga keraksiz xabar yozish davom etsa, bu imkoniyat butunlay yo‘qolishi mumkin.

Ya’ni tug‘ilgan kun tabrigini yaqinlaringizga, raqamingiz ularda saqlangan bo‘lsa, yoza olasiz. Rasmiy sahifa holatlarni shunday ajratadi:

Shuning uchun cheklov davomida notanishlarga yozib ko‘rishga urinmang. Biroz kutish takroriy va uzunroq cheklovdan yaxshiroq.

Cheklov nohaq bo‘lsa: murojaatni qanday yozish kerak?

Cheklov noto‘g‘ri qo‘yilganiga ishonchingiz komil bo‘lsa, Telegram @SpamBot’ga yozishni tavsiya qiladi. Rasmiy sahifada eng yaxshi tizimlar, algoritmlar va yaxshi tayyorlangan odamlar ham ba’zan xato qilishi tan olingan.

Ayrim raqamlar tizimning haddan tashqari qattiq javobiga sabab bo‘lishi mumkin. Rasmiy sahifa ikki sababni aytadi: raqamning oldingi egasi faoliyati yoki raqamning virtual/VOIP turida bo‘lishi.

Murojaatda vaziyatni qisqa va aniq bayon qiling:

• havolani qachon va qaysi chatda olganingiz;
• havola nimani va’da qilgani (masalan, «sovg‘ani olish»);
• qaysi xabarlarni siz yubormaganingiz va qachon sezganingiz.

Ko‘rib chiqish muddati va natija ehtimoli haqida rasmiy ma’lumot yo‘q. Kanallardagi «shikoyat ham yordam bermaydi» degan gap ham, «albatta ochiladi» degan va’da ham tasdiqlanmagan.

Do‘stga sovg‘ani havolasiz qanday yuborish mumkin?

Bu voqeadan sovg‘a qiluvchi uchun ham saboq bor: do‘stingizga «mana senga sovg‘a havolasi» deb yozmang. U buni firibgarlik deb o‘ylashi yoki «Report spam» bosishi mumkin. Sovg‘a to‘g‘ridan-to‘g‘ri akkauntiga kelgani yaxshi.

• @sovgatguz_bot orqali sovg‘a oluvchining @username’iga yetadi, oluvchi hech qanday havola ochmaydi. Taxminan 10 soniyada yetadi, anonim rejim ham bor. Batafsil: Telegram sovg‘a yuborish.
• To‘lov so‘mda: Uzcard, Humo, Click, Payme, Paynet yoki bot balansi. Xalqaro karta va VPN kerak emas. Narxni botda tekshiring.
• Sovg‘a yetkazilmasa, to‘langan summa balansga to‘liq qaytadi.
• Tug‘ilgan kunni oldindan rejalashtirsangiz, rejalashtirilgan sovg‘a bugun to‘lanadi va belgilangan sana va daqiqada o‘zi yetadi. Yetkazishdan oldin bekor qilib, pulni qaytarib olish mumkin.
• Kolleksion NFT sovg‘a ham shu tarzda @username’ga yuboriladi: egasi yashirin NFT sovg‘ani sotib olish.

Savol tug‘ilsa, faqat rasmiy yordamga yozing: @StarsPaymeeSupport. O‘zini «SovgaTG xodimi» deb tanishtirib, shaxsiy xabarda kod yoki to‘lov so‘ragan odamga ishonmang.